De drie kerntransities van Smart Mobility – digitalisering, automatisering en verduurzaming – zorgen voor veranderingen in het mobiliteitssysteem van nu en in de toekomst. Momenteel zien we dat met de komst van ADAS en informatiediensten, in de toekomst zal voertuigautomatisering een grote rol spelen als het gaat om de openbare ruimte en bereikbaarheid.
Binnen dit thema staat de vraag centraal hoe fysieke en digitale infrastructuur toekomstbestendig kan worden ingericht, beheerd en ontwikkeld, zodat het mobiliteitssysteem ook op lange termijn robuust, veilig en flexibel blijft.
Wat verandert er?
Infrastructuur is al lang niet meer alleen een fysieke voorziening alleen. Wegen, verkeersregelinstallaties en verkeersmaatregelen worden steeds vaker ondersteund door data, digitale systemen en communicatievoorzieningen. Hierdoor ontstaat een mobiliteitssysteem waarin de fysieke en digitale infrastructuur steeds meer met elkaar verweven raken.
Tegelijkertijd ontwikkelen voertuigen zich verder richting rijtaakondersteuning en automatisering. Ook mobiliteitsdiensten, verkeersmanagement en informatievoorziening worden steeds afhankelijker van betrouwbare digitale infrastructuur. Nieuwe toepassingen, zoals intelligente verkeersregelinstallaties (iVRI’s), digitale verkeerscirculatieplannen en digital twins, maken het mogelijk om infrastructuur beter te monitoren, te beheren en aanpassen aan veranderende omstandigheden.
Daarnaast heeft verdere voertuigautomatisering invloed op de weginrichting. Enkele belangrijke uitgangspunten zijn:
- de infrastructuur wordt niet aangepast aan slimme voertuigen
- slimme voertuigen vragen om een zo eenvoudig mogelijke fysieke infrastructuur
Veel elementen in het wegbeeld zijn gericht op het beïnvloeden van menselijk gedrag. Denk aan bewegwijzering, rotondes en drempels. Wegen waar op termijn alleen zelfrijdend vervoer rijdt hebben dergelijke elementen niet nodig, maar zijn juist gebaat bij eenvoud en ontvlechting van complexiteit.
Deze ontwikkelingen vragen om een andere blik op ontwerp, beheer en investeringen. Infrastructuur moet niet alleen voldoen aan de eisen van vandaag, maar ook voorbereid zijn op toekomstige ontwikkelingen.
Waarom is dit relevant voor de wegbeheerder?
Investeringen in infrastructuur werken vaak tientallen jaren door. Beslissingen die vandaag worden genomen over ontwerp, onderhoud, vervanging of digitalisering bepalen hoe goed infrastructuur kan inspelen op toekomstige mobiliteitsontwikkelingen. Bovendien, als we de infra van de toekomst nu al stapsgewijs slim inrichten, voorkomen we desinvesteringen.
Voor wegbeheerders betekent dit dat zij steeds vaker moeten nadenken over de samenhang tussen de fysieke en digitale infrastructuur. Hoe bereid je de infrastructuur voor op nieuwe voertuigtechnologie? Welke digitale voorzieningen zijn nodig om verkeersmanagement en mobiliteitsdiensten te ondersteunen? En hoe maak je keuzes die bijdragen aan een duurzaam, multimodaal en toekomstbestendig netwerk?
Maar het gaat ook verder dan dat. Als we namelijk alleen de voertuigtechniek volgen, hebben we geen beleidsmatig eindbeeld waar we naar toe werken. Dan kan er een markt-gedreven eindbeeld ontstaan.
Met welke kennis kun je aan de slag?
Wil je meer inzicht krijgen in de gevolgen van nieuwe ontwikkelingen voor infrastructuur, beheer en investeringskeuzes? Dan bieden Infra van de toekomst – handelingsperspectief voor wegbeheerders, de Onderzoeksagenda Slimme Voertuigen en Toekomstbestendige Infrastructuur en Smart Mobility, ITS en Europa een goed vertrekpunt.
Voor organisaties die werken aan de digitalisering van infrastructuur bieden het Stappenplan iVRI 2.0, Position Paper Digitalisering van verkeerscirculatieplannen: De weg vooruit en Landelijke mobiliteitsstandaarden praktische inzichten in de ontwikkeling van fysieke en digitale infrastructuur. Voor een overzicht van Europees en landelijk beleid, alsmede regionale uitwerkingsvoorbeelden, zie de Beleidslijn van CROW op het gebied van Smart Mobility.
Daarnaast zijn er diverse kennisproducten beschikbaar over de relatie tussen infrastructuur en voertuigtechnologie. Denk aan Rijtaakondersteunende systemen (ADAS) en weginrichting, Slimme voertuigen op toekomstbestendige provinciale wegen en de Onderzoeksagenda Slimme Voertuigen en Toekomstbestendige Infrastructuur.
Meer kennis over voertuigautomatisering en rijtaakondersteunende systemen vind je binnen het thema Zelfrijdend en ADAS. Voor een meer toekomstbestendig en beleidsmatig eindbeeld zijn er de whitepaperToekomstvaste inrichting van wegen en de oplegnotitie Aan de slag met de whitepaper.
Een volledig overzicht van beschikbare kennisproducten rond het thema Toekomstige infrastructuur vind je in de kenniscatalogus.
