Rijtaakondersteunende systemen (Advanced Driver Assistance Systems, ADAS) en voertuigautomatisering ontwikkelen zich in hoog tempo. Waar ADAS bestuurders ondersteunt bij specifieke onderdelen van de rijtaak, nemen geautomatiseerde voertuigen steeds meer rijfuncties zelfstandig over. Deze ontwikkeling raakt niet alleen voertuigen, maar ook beleid, infrastructuur, verkeersveiligheid en de rol van de weggebruiker.
Binnen dit thema staat de vraag centraal wat de opkomst van slimme en geautomatiseerde voertuigen betekent voor wegbeheerders, beleidsmakers en andere partijen in het mobiliteitssysteem.
Wat verandert er?
Voertuigen worden steeds slimmer. Systemen zoals Automated Lane Keeling System (ALKS) en Intelligente Snelheidsassistentie (ISA), Autonomous Emergency Braking (AEB) zijn inmiddels verplicht in nieuwe voertuigen. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan hogere niveaus van automatisering waarbij voertuigen steeds meer onderdelen van de rijtaak zelfstandig kunnen uitvoeren.
De ontwikkeling van ADAS en geautomatiseerde voertuigen (ADS) verloopt stapsgewijs, maar heeft grote gevolgen voor de manier waarop voertuigen, infrastructuur en weggebruikers met elkaar interacteren. Ook Europese regelgeving speelt hierin een belangrijke rol. Naast de genoemde ADAS die inmiddels verplicht is in nieuwe voertuigen, worden steeds meer eisen gesteld aan de samenwerking tussen voertuigtechnologie, infrastructuur en digitale informatievoorziening.
Waarom is dit relevant voor de wegbeheerder?
Slimme voertuigen functioneren niet los van hun omgeving. Een goede werking van ADAS-systemen vraagt om een herkenbare en voorspelbare infrastructuur, duidelijke markeringen, correcte verkeersborden en betrouwbare digitale informatie. De kwaliteit van de wegomgeving heeft daarmee direct invloed op de prestaties van deze systemen.
Voor wegbeheerders betekent dit dat keuzes rond ontwerp, beheer en onderhoud steeds vaker gevolgen hebben voor de werking van voertuigtechnologie. Ook ontstaan nieuwe beleidsvragen. Welke eisen stelt voertuigautomatisering aan de infrastructuur? Welke rol heeft een wegbeheerder bij het beschikbaar stellen van betrouwbare informatie? En hoe bereiden organisaties zich voor op een toekomst waarin voertuigen steeds zelfstandiger functioneren?
ISA laat deze ontwikkeling goed zien. Het systeem ondersteunt bestuurders bij het naleven van de geldende maximumsnelheid, maar is afhankelijk van betrouwbare snelheidsinformatie en een infrastructuur die deze informatie ondersteunt. Daarmee raakt voertuigautomatisering niet alleen de voertuigindustrie, maar ook het werk van wegbeheerders en beleidsmakers.
Samengevat is het belangrijk om de wegen goed te onderhouden, borden machineleesbaar te maken, de werking van ISA te verbeteren op plekken waar het vaak mis gaat, en kwalitatieve brondata voor ITS actueel te houden.
Met welke kennis kun je aan de slag?
Wil je meer weten over de ontwikkeling van geautomatiseerde voertuigen en de gevolgen voor beleid, infrastructuur en wegbeheer? Dan bieden Verkenning Wegenclassificatie in relatie tot Automated Driving Systems (ADS), Vertaling project SAMEN en Smart Mobility, ITS en Europa een goed vertrekpunt.
Voor organisaties die aan de slag willen met ISA zijn onder meer de Handreiking Intelligente Snelheidsassistent (ISA) voor wegbeheerders, het ISA Stappenplan voor wegbeheerders, Effecten van ISA op de verkeersveiligheid en de Position Paper Verbetertrajecten voor Intelligente Snelheidsassistentie (ISA) beschikbaar. Deze publicaties bieden inzicht in regelgeving, verantwoordelijkheden, verkeersveiligheid en de stappen die wegbeheerders kunnen zetten om ISA beter te laten functioneren. Meer over ISA vind je op de webpagina over ISA.
Daarnaast biedt CROW handvatten aan organisaties die zich willen voorbereiden op de verdere ontwikkeling van voertuigautomatisering. Het gaat om publicaties als Zelfrijdende voertuigen en wegkantsystemen, Rijtaakondersteunende systemen (ADAS) en weginrichting, Slimme voertuigen op toekomstbestendige provinciale wegen en de Onderzoeksagenda Slimme Voertuigen en Toekomstbestendige Infrastructuur.
Om een beeld te krijgen over de effecten van ADAS, kun je de Effecten van Smart Mobility bekijken in de Monitor Smart Mobility.
Meer kennis over de fysieke en digitale inrichting van het netwerk vind je binnen het thema Toekomstige infrastructuur.
Voor een volledig overzicht van beschikbare kennisproducten rond Zelfrijdend en ADAS kun je terecht in de kenniscatalogus.
