Data, digitalisering en automatisering spelen een steeds grotere rol binnen het mobiliteitssysteem. Van verkeersmanagement en reisinformatie tot mobiliteitsdiensten, assetbeheer en slimme voertuigen: vrijwel alle ontwikkelingen binnen Smart Mobility zijn afhankelijk van betrouwbare data en goede digitale samenwerking.
Binnen dit thema staat de vraag centraal hoe data en digitalisering kunnen bijdragen aan beleidsdoelen op het gebied van bereikbaarheid, verkeersveiligheid en duurzaamheid.
Wat verandert er?
Mobiliteit wordt steeds meer datagedreven. Overheden gebruiken mobiliteitsdata voor beleidsontwikkeling, verkeersmanagement, monitoring, verkeersveiligheid, assetbeheer, onderhoudsvoorspelling, reizigersinformatie en meer. Tegelijkertijd leveren zij zelf gegevens die essentieel zijn voor navigatiesystemen, mobiliteitsdiensten en voertuigsystemen.
Ook Europese regelgeving speelt een steeds grotere rol. Via de ITS-richtlijn en onderliggende verordeningen zoals RTTI (Real Time Traffic Information) en MMTIS (Multimodal Travel Information Services) worden afspraken gemaakt over de beschikbaarheid, kwaliteit en uitwisseling van mobiliteitsdata. Hierdoor ontstaat stap voor stap een digitaal mobiliteitssysteem waarin publieke en private partijen beter kunnen samenwerken en gegevens eenvoudiger kunnen uitwisselen.
Om data veilig, betrouwbaar en herbruikbaar beschikbaar te maken, wordt gewerkt aan een toekomstbestendige dataketen. Initiatieven zoals het Digitaal Stelsel Mobiliteitsdata (DSM) en het Nationaal Toegangspunt Mobiliteitsdata (NTM) ondersteunen deze ontwikkeling.
Waarom is dit relevant voor de wegbeheerder?
Data vormen steeds vaker de basis voor beleid, uitvoering en beheer. Betrouwbare gegevens zijn nodig om verkeersstromen te monitoren, reizigers te informeren, verkeersmaatregelen te ondersteunen en mobiliteitsbeleid te evalueren. Ook toepassingen zoals slimme verkeersregelinstallaties, digitale verkeersmaatregelen, coöperatieve diensten en rijtaakondersteunende systemen zijn afhankelijk van goede data.
Dat vraagt om meer dan technologie alleen. Wegbeheerders krijgen steeds vaker te maken met vraagstukken rond datakwaliteit, standaarden, governance, privacy en cybersecurity. Hoe zorg je ervoor dat gegevens betrouwbaar zijn? Hoe wissel je informatie veilig uit met andere partijen? En welke afspraken zijn nodig om data effectief te kunnen inzetten voor maatschappelijke doelen?
Landelijke en Europese standaarden spelen daarbij een belangrijke rol. Ze zorgen ervoor dat verschillende systemen en organisaties gegevens op een eenduidige manier kunnen uitwisselen en gebruiken.
Met welke kennis kun je aan de slag?
Wil je meer inzicht krijgen in de rol van data binnen Smart Mobility? Dan bieden de ITS-richtlijn, Smart Mobility, ITS en Europa en de Ladder van Smart Mobility [Gv1] een goed vertrekpunt. Deze publicaties geven inzicht in de ontwikkeling van mobiliteitsdata, Europese regelgeving en de rol van digitalisering binnen het mobiliteitssysteem.
Voor vraagstukken rond standaarden, governance en samenwerking bieden Landelijke mobiliteitsstandaarden en Veiligheidskaders – Programma iCentrale fase 2 en andere kennisproducten rond digitale mobiliteitsdata praktische handvatten. Organisaties die werken aan privacy en informatiebeveiliging kunnen daarnaast gebruikmaken van de E-learning daigitalisering mobiliteitsdata, en het Stappenplan implementatie BIO IA voor decentrale overheid.
Ben je vooral geïnteresseerd in toepassingen van data in de praktijk? Kennisproducten zoals Real Time Traffic Information (RTTI), Multi Modal Travel Information Services (MMTIS), Position Paper Digitalisering van verkeerscirculatieplannen: De weg vooruit, Verkeerskundig beheer van regel- en informatiesystemen en het Dashboard Deelmobiliteit bieden inzicht in hoe data bijdragen aan verkeersmanagement, reizigersinformatie, mobiliteitsdiensten en beleidsuitvoering.
Voor een overzicht van hoe in Nederland ITS data is georganiseerd, zie de sectie dataketen uit de Ladder van Smart Mobility. De ladder geeft ook een overzicht van ITS-data in de sectie ITS-regelgeving en het belang van veilig werken met data in de sectie Privacymaatregelen.
Voor een volledig overzicht van beschikbare kennisproducten rond het thema Data en digitalisering kun je terecht in de kenniscatalogus.
